Dunavom do novog života: Priča o podunavskim Nemcima

Od suživota, preko posledica Drugog svetskog rata i njihovog prećutkivanja, do današnjeg dozivanja sećanja. Podunavski Nemci, naši sugrađani.

Dunavom do novog života: Priča o podunavskim Nemcima Foto: Dragoljub Zamurović

Tekst Dunavom do novog života je objavljen u časopisu National Geographic Srbija u novembru 2016. godine

Pre sedam decenija na severu Bačke, u Riđici, najsevernijem naselju današnje somborske opštine, tik uz granicu s Mađarskom, Matijas Fet je sa suprugom Marikom i njihovom ćerkom odlučio da ostane na svom imanju i sačeka nove vlasti spokojan.

Znao je da će svi seljani njegove rodne Riđice posvedočiti novim komunističkim vlastima da u Drugom svetskom ratu nije bio pripadnik Vermahta, niti se na bilo koji način mešao u politiku. Na svoju sreću, bio je jedan od retkih podunavskih Švaba koji nije stradao, već je „samo” preseljen iz svoje nove kuće u staru, sazidanu od čerpića.


Slikar Goran Dragaš Foto: Dragoljub Zamurović  

Zrenjanin, sedam decenija kasnije. Istorijski arhiv Zrenjanina brižljivo čuva nekoliko stotina dokumenata iz obližnjeg Molina, sela koje je, odlukom tadašnjih komunističkih vlasti, zbrisano. „Tokom većeg dela svoje istorije selo je bilo pod okriljem Austrije, pa je imalo nemački naziv Molidorf, s izuzetkom nekoliko decenija kada je s promenom vlasti nosilo mađarski naziv Mollyfalva, odnosno srpski, Molin”, kaže direktorka Istorijskog arhiva Nada Boroš. Od nje saznajemo da su žitelji sela uglavnom bili Nemci, odnosno folksdojčeri ili podunavske Švabe, kako su već tokom vremena nazivani. Njihova sudbina umnogome se poklapa sa sudbinom sunarodnika koji su živeli u ostalim delovima današnje Vojvodine, kao i u krajevima između Save i Drave. 


Nikola Bura i Leni Perenčević, kustoskinja Centralnog muzeja Podunavskih Švaba u Ulmu i Christian Glass, direktor istog muzeja Foto: Dobrila Zamurović

Prema poslednjem popisu stanovništva Srbije iz 2011. godine, Vojvodina ima 1.931.809 stanovnika. Srbi su većinsko stanovništvo i ima ih 1.289.635 ili 66,76%, a po brojnosti ih slede Mađari (251.136 ili 13%), Slovaci (50.321 ili 2,6%), Hrvati (47.033 ili 2,43%) i Romi (42.391 ili 2,19%), dok su ostali zastupljeni s po manje od 2%  (u Vojvodini živi više od 26 nacija i nacionalnih ili etničkih grupa). Nemaca je 3.272 ili 0,17%. Prvi službeni popis stanovništva na teritoriji današnje Vojvodine obavljen je 1880. godine. Od 1,2 miliona tadašnjih stanovnika, najviše je bilo Srba 35,5%, Nemaca 24,4% i Mađara 22,6%. U odnosu na tu godinu, kao i na popis iz 1910, danas je u Vojvodini Srba skoro dvostruko više, Mađara skoro upola manje, dok je Nemaca ostao samo stoti deo. Srbi su se uglavnom naselili u dva talasa državne kolonizacije (posle Prvog i Drugog svetskog rata), najveći broj Mađara napustio je Vojvodinu posle raspada Austrougarske, dok su Nemci „nestali”: i s popisnih lista i iz svojih kuća širom Vojvodine.

Nastavak vas očekuje na narednoj strani >>>



bonus video
ostavite komentar
Inicijalizacija u toku...
U prodaji je avgustovsko izdanje časopisa National Geographic Srbija.