Kako smanjena gravitacija utiče na zdravlje astronauta

NASA je postavila sebi veoma ambiciozan cilj - poslati ljude na Mars do 2030-ih. Međutim, pored tehničkih i logističkih zagonetki, veliku nepoznanicu predstavlja ponašanje i reakcija ljudskog tela. Prvu prepreku koju treba savladati predstavlja sam put do Marsa i povratak na Zemlju.

Problemi sa vidom

Većina astronauta nakon višemesečnog boravka u svemiru ima probleme sa očima. To se najčešće manifestuje kroz zamućen i oslabljen vid. Profesor Noam Alperin sa Univerziteta u Majamiju smatra da je glavni uzrok problema sa očima u povećanom nivou cerebrospinalne tečnosti u mozgu. Cerebrospinalna tečnost ili likvor je tečnost koja obavija mozak i štiti ga u koštanom oklopu. Ona između ostalog i apsorbuje nagle promene koje se u mozgu događaju kada na bilo koji način promenimo položaj tela. Prema rečima profesora Alperina, u stanju mikrogravitacije kada telo pluta kroz prostor, mozak je „zbunjen" nedostatkom naglih pokreta. Istraživanja su pokazala da astronauti koji su duže vremena boravili u svemiru imaju mnogo veći rizik od oštećenja vida jer su duže izloženi pritisku povećane cerebrospinalne tečnosti. Kod nekih astronauta oštećenja su trajna i nakon povratka na Zemlju. Za sada ovo je najdrastičnija posledica dužeg boravka u svemiru za koju naučnici još uvek nemaju sve odgovore i rešenja.

Pogledajte i Neočekivano ukusna: Astronauti prvi put napravili picu u svemiru (VIDEO)

Efekat „kokošijih nogu"

Još jedna bitna posledica smanjene gravitacije na ljudsko telo je gubitak mišićne i koštane mase. Naučnici su zapazili da usled boravka u svemiru može da dođe i do 30% gubitka mišićne mase. To je naročito vidljivo na nogama, pa otuda i naziv - efekat kokošijih nogu. Da bi ublažili ovu posledicu, astronauti tokom boravka u svemiru, moraju intezivno da vežbaju. Na taj način se aktiviraju grupe mišića koje zbog mikro gravitacije rade smanjenim intezitetom. Pored atrofije mišića, svakog meseca provedenog u svemiru, gube se i minerali u kostima. To ima za posledicu smanjenje gustoće kostiju za 1%. Smatra se da astronauti tokom mesec dana provedenih u svemiru izgube jednako koštane mase koliko stariji ljudi izgube tokom jedne godine.

Promene na ćelijskom nivou i genima

Biser za naučna istraživanja predstavljaju istraživanja na blizancima. Zahvaljujući astronautima Skotu i Marku Keliju, inače braći blizancima, naučnicima se pružila nesvakidašnja prilika da prate i prouče kako na ljudsko telo utiče boravak u svemiru. Inicijativa za istraživanje potekla je od samog Skota, koji je na Međunarodnoj svemirskoj stanici boravio godinu dana, dok je za to vreme njegov brat bio na Zemlji. Pripreme za ovo istraživanje trajale su tri godine, a nakon što je Skot otišao u svemir, naučnici su godinu dana, kod braće, upoređivali funkcije mozga, kardiovaskularni sistem, metabolizam, strukturu ćelija, DNK, genetske mutacije...

Pogledajte i Kako postati astronaut Nase: 7 činjenica koje verovatno niste znali

Pored gore navedenih promena i smetnji, biolog Suzan Bejli sa Državnog univerziteta u Kolaradu, uočila je da su se kod Skota, tokom boravka u svemiru, desile promene na hromozomima. Ona je primetila da su se produžile telomere, ponovljeni niz nukleotida na kraju hromozoma koji se smatraju važnim faktorom u procesu starenja. Smatra se da se sa starenjem telomere skraćuju, pa je produžavanje telomera kod Skota, bilo iznenađenje. Naučnici su uočili i to da su se telomere na Skotovim hromozomima počele vraćati u prvobitno stanje nakon njegovog povratka na Zemlju. Za sada, naučnici nemaju precizno objašnjenje za ovu pojavu, te će ona biti predmet istraživanja na astronautima u narednim misijama u svemir.

Izvor: RTS



bonus video
ostavite komentar
Inicijalizacija u toku...