Vesti

Obnovimo crkvu brvnaru u Darosavi

Obnovimo crkvu brvnaru u Darosavi

Alati

Veličina slova: Decrease font Enlarge font
emailPošalji prijatelju

Aranđelovac i njegovu okolinu nedavno je pogodilo nevreme u kome je teško oštećena crkva brvnara u Darosavi, jedna od tri sačuvane crkve brvnare u Šumadiji i Pomoravlju i spomenik kulture pod zaštitom države.

Crkva brvnara u Darosavi nastala je u vremenu oslobođene Srbije pod vođstvom kneza Miloša kada dolazi do velike obnove pravoslavnih crkava u kojem se novi hramovi oslobađaju skrivene prigušenosti na koju su ranije bili primorani.

Prvi put se pominje u popisu iz 1. januar 1833. godine, a veruje se da je crkva sagrađena 1832. godine. Iste godine je oslikan i ikonostas koji je i danas još uvek autentičan. Pretpostavlja se crkva premeštena 1841. godine sa lokacije koja je bila 3 – 4 km zapadno od današnjeg položaja hrama. Moguće je da je prilikom premeštanja, a naročito usled kratkog vremena za koje je hram ponovo sklopljen (samo dva dana), došlo do značajnih odstupanja u odnosu na prvobitni izgled hrama. U tom periodu je dovršeno oslikavanje ikonostasa. Nešto kasnije - u drugoj polovini 19. veka, u porti je, severno od crkve, sagrađen stari parohijski dom, kasnije pretvren u konak, koji je do skora bio u upotrebi. Za nekolicinu triptihona nađenih na tavanu crkve se pretpostavlja da su rađeni upravo u ovom periodu – 1871. godine. Drveni zvonik je podignut još kasnije, u prvoj polovini 20. veka i nalazi se severozapadno od crkve.

Najveće i najtragičnije promene na crkvi dogodile su se za vreme njene „restauracije“ 1905. godine. Tada je promenjen deo krovne konstrukcije i čitav krovni prekrivač. Na mesto dotadašnjeg krovnog prekrivača, šindre, crkva je dobila nov pokrivač od limenih ploča. Kada je izmenjen krovni pokrivač, izmenjena je i konstrukcija krova. Streha je znatno zasečena (što je doprinelo znatnom skraćenju krovne visine) i novijom daskom opšivena. Ovako nevešto prerađen krov je u potpunosti izgubio svoj prvobitni izgled, te je na taj način potpuno upropastio spoljašnji izgled, koja je inače veoma proporcionalna. Izvršene su u isto vreme prepravke i na tremu crkve. U tremu, naosu i oltaru, pod koji je do tada bio popločan opekom kvadratnog formata, betoniran je. Sa južne strane crkve postavljene su zatege sa ciljem da spreče dalji izlazak iz vertikale južnog zida. Ovi obimni radovi na crkvi izvedeni su 1905. godine, što se vidi iz zapisa pod strehom na ulazu u trem, koji glasi: „9/4 1905 g. M. V. N.“. Prilikom izvođenja ovih radova vodilo se računa više o tome da objekat bude što bolje zaštićen od zuba vremena, a manje o tome da mu se sačuva prvobitni izgled. Zahvaljujući ovim radovima, a naročito postavljanju limenog krovnog pokrivača, donji delovi crkve su u potpunosti sačuvani u originalnom obliku.

Uprkos ovako drastično narušenom obliku krovnog pokrivača, darosavačka crkva brvnara – hram Sv. apostola Petra i Pavla, je uvrštena 1951. godine među 21 crkvu brvnaru koje su stavljene pod zaštitu države. Ovaj veoma značajan događaj u istoriji hrama dogodio se 15. avgusta 1951. godine kada je crkva stavljena pod zaštitu države kao spomenik kulture rešenjem Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture tadašnje NR Srbije.

Na inicijativu tadašnjeg sveštenika darosavačkog, i zahvaljujući njegovom zahtevu upućenom Zavodu za zaštitu spomenika kulture u Kragujevcu 13. februara 1968. godine, ekipa Zavoda je obišla iste godine crkvu brvnaru u Darosavi i ustanovila da je potrebno preduzeti hitne mere zaštite. Izrada projektne dokumentacije je započeta 1972. godine, kada su i otpočeti radovi na restauraciji crkve, dok su radovi privedeni kraju (uz manje ili veće prekide i uz manje ili veće promene, odnosno dorade planova) tek 1981. godine. Kao rezultat tih restauracija vršenih sedamdesetih i osamdesetih godina 20. veka, hramu je u potpunosti vraćen prvobitni izgled, i to ne samo krova, kojem je vraćena prvobitna visina, skinut limeni pokrivač i ponovo postavljena prvobitna šindra, već i ostalih elemenata drvene konstrukcije, crkvenog nameštaja i crkvenog okruženja – porte.

Redovna služba u crkvi brvnari obavljana je do 2002. godine. Tada je zbog velike udaljenosti od centra sela, lošeg puta i malog prostora za obavljanje službe, redovna služba premeštena u novoizgrađeni hram Svetog Simeona, u centru Darosave. U hramu Sv. apostola Petra i Pavla služba se obavlja tek povremeno, samo na određene praznike.

Upravo zbog svoje bogate istorije ova crkva ima poseban značaj za Darosavce.

Odmah posle nezapamćenog nevremena, angažovanjem nadležnih službi u Opštini Aranđelovac i meštana, crkva je delimično sanirana, pokrivena daskama i folijom, međutim za potpunu obnovu crkve neophodna su finansijska sredstva koja možete da uplatite na sledeći račun:

205-140671-25
KOMERCIJALNA BANKA

Račun je EUO Eparhije Šumadijske-crkvena opština darosavačka u Darosavi.

Svrha uplate - Sredstva za sanaciju crkve brvnare u Darosavi.

Inicijalizacija u toku...
Pogledajte šta vas očekuje u decembarskom izdanju časopisa National Geographic Srbija.