Mlečni put se formirao iznutra?

Podaci projekta Gaia-ESO doveli su do otkrića koje pruža dokaze za podršku teorijski predviđene podele u hemijskom sastavu zvezda koje sačinjavaju disk Mlečnog puta – ogromna kolekcija džinovskih gasovitih oblaka i milijardi zvezda koje oblikuju našu galaksiju tako da izgleda kao “leteći tanjir”.

Mlečni put se formirao iznutra? Foto: Thinkstock

Praćenjem elemenata koji se brzo proizvode, posebno magnezijuma u ovom istraživanju, astronomi mogu da utvrde koliko brzo su se neki delovi Mlečnog puta formirali. Istraživanje ukazuje da su se prvo formirale zvezde u unutrašnjim regionima galaktičkog diska, potkrepljujući ideje da je galaksija nastala naopačke, tj. iznutra.

Koristeći podatke jednog od najvećih teleskopa na svetu, 8-m VLT u Čileu, međunarodni tim astronoma preduzeo je detaljnu opservaciju zvezda raznolikih godina starosti i lokacija u galaktičkom disku, kako bi precizno odredili njihovu “metaličnost”: količinu hemijskih elemenata u zvezdi koji nisu vodonik ili helijum, dva elementa od kojih se sastoji većina zvezda.

Odmah nakon Velikog praska, univerzum se sastojao skoro u potpunosti od vodonika i helijuma, da rastućim nivoom “zagađujućih metala” tokom vremena. Shodno tome, starije zvezde imaju manje elemenata u sebi, te imaju manju metaličnost.

“Različiti hemijski elementi od kojih su zvezde – i mi – sačinjeni, se stvaraju različitim tempom – neki u masivnim zvezdama žive brzo i umiru mladi, a drugi u suncolikim zvezdama žive opuštenije i po nekoliko milijardi godina.”, rekao je profesor Geri Gilmor, vodeći istraživač na projektu Gaia-ESO.

Masivne zvezde, koje kratko žive i umiru kao supernove, proizvode ogromne količine magnezijuma tokom njihove eksplozivne smrti. Ovaj katastrofalni događaj može dovesti do formiranja neutronske zvezde ili crne rupe, pa čak i izazvati formiranje novih zvezda.

Tim je pokazao da starije, metalom siromašnije zvezde unutar solarnog kruga – orbite našeg Sunca oko centra galaksije, za koji je potrebno Suncu 250 miliona godina da ga obiđe, imaju veću šansu da poseduju veću količinu magnezijuma. Veći nivo ovog elementa unutar solarnog kruga ukazuje da je to područje imalo više zvezda koje su “živele brzo i umirale mlade” u prošlosti.

Zvezde koje leže u spoljnim delovima galaktičkog diska, van solarnog kruga, su uglavnom mlađe i imaju iznenađujuće niži nivo magnezijuma u poređenju sa njihovom metaličnošću.

Ovo otkriće označava glavne razlike u zvezdanoj evoluciji širom diska Mlečnog puta, sa veoma efikasnim i kratkim vremenskim periodom nastanaka zvezda, koji se događaju unutar solarnog kruga; dok se van Sunčeve orbite zvezde formiraju mnogo sporije.

“Bili smo u stanju da bacimo novo svetlo na hemijsko obogaćivanje širom galaksije, pokazujući da je potrebno mnogo više vremena da se spoljni regioni diska formiraju.”, rekla je Marija Bergman iz Instituta za astronomiju Univerziteta u Kembridžu, koja je vodila istraživanje.

“Ovo podržava teorijske modele za formiranje diska galaksija u kontekstu kosmologije hladne crne materije, koja predviđa da disk galaksija nastaje iznutra.”

Otkriće pruža novi uvid u razvojnu istoriju naše galaksije i deo je prvog talasa posmatranja pod Gaia-ESO pretragom, produžene svemirske misije čiji se deo odvija na zemlji. Gaia svemirska misija je misija koju je Evropska svemirska agencija lansirala krajem prošle godine.



bonus video
ostavite komentar
Inicijalizacija u toku...