Trka sa Orijent ekspresom: Kako je otvorena prva redovna linija noćnog vazdušnog saobraćaja?

Još od 1883. godine, kada je sa Istočne stanice u Parizu na svoje prvo putovanje ka Istanbulu krenuo čuveni "Orijent ekspress", ovaj voz je bio simbol luksuza i brzog putovanja.

Trka sa Orijent ekspresom: Kako je otvorena prva redovna linija noćnog vazdušnog saobraćaja?

Orijent ekspres menjao je vremenom i trasu i ime, prilagođavao se sve većim zahtevima putnika. Zbog ratnih dejstava nije vozio samo u vreme Velikog rata, ali je baš u jednom od njegovih vagon-restorana 11. novembra 1918. potpisano primirje.

"Završetkom Velikog rata nastao je veliki zamah i u razvoju vazduhoplovstva", govori nam Zorica Janković, viši kustos Istorijskog muzeja Srbije. "Otvorene su brojne avio-kompanije. Jedna od njih, Franko-Rumen, usudila se da konkuriše slavnom Simplon orijent ekspresu, tako što je vremenski skratila putovanje i učinila ga pristupačnijim, naročito poslovnom svetu.

Međutim, u to vreme letelo se samo danju putovanje se prekidalo sa prvim sumrakom, da bi se nastavilo sledećeg jutra. Time se, u odnosu na voz, gubila vremenska prednost ostvarena tokom dana jer je Orijent ekspres, vozeći neprekidno i noću, stizao pre aviona". Rešavajući ovaj problem, stručnjaci ove avio-kompanije došli su do zaključka da bi putnici prvi deo puta od Pariza do Strazbura trebalo noću da pređu vozom, a ostatak puta do Istanbula avionom. Avion bi iz Strazbura trebalo da krene rano izjutra, da posle celodnevnog leta sleti u Pančevo i da odmah nakon dopune goriva nastavi noćnim letom za Bukurešt i dalje za Istanbul.

"Na tromotorni avion tipa Kodron C-61bis montirana su dva jaka reflektora za osvetljavanje poletno-sletne staze, dok su duž rute Pančevo-Bukurešt na približno svakih 20 km postavljeni snažni reflektori kao zemaljski orijentiri. Dva su bila na našoj teritoriji, a 22 na teritoriji Rumunije", kaže Zorica Janković. U nedelju uveče, 9. septembra 1923. godine, avion C-61bis sa posadom Noži-Gidon i osam putnika, poleteo je sa novoizgrađene piste u Jabučkom ritu kod Pančeva za Bukurešt. Tako je celokupan put od francuske prestonice do grada na Bosforu trajao 32 sata ili skoro dva i po puta manje od vremena za koje je vozio Orijent ekspres.

Tako je otvorena prva redovna linija noćnog vazdušnog saobraćaja na svetu, a u istoriju vazduhoplovstva Pančevo je ubeleženo kao mesto iz kojeg je taj istorijski let izveden.

Linija preko Pančeva uspešno je održavana nepune četiri godine, sve do proleća 1927, kada je otvoren Međunarodni aerodrom Beograd ispod Bežanijske kose.

Tekst U noćno nebo objavljen je u rubrici Kompas u National Geographic Srbija u januaru 2015. godine



bonus video
ostavite komentar
Inicijalizacija u toku...