Vesti

Znamenitost srpske prestonice: Kuća kralja Petra Prvog, kulturni dragulj opštine Savski venac

Foto: Kuća kralja Petra Prvog
Foto: Kuća kralja Petra Prvog

Alati

Veličina slova: Decrease font Enlarge font
emailPošalji prijatelju

Kuća kralja Petra Prvog deo je kulturno-istorijske baštine Beograda i Srbije, a zahvaljujući opštini Savski venac prilagođena je održavanju mnogobrojnih kulturnih manifestacija.

Kuća u Ulici Vase Pelagića broj 40 izgrađena je 1896. godine, na 88 ari placa, kao vinogradska kuća – letnjikovac na Senjaku. Bila je vlasništvo trgovca Đorđa Pavlovića. Projektovana u neorenesansnom stilu sa elementima baroka, predstavlja tipičan primer vile u vinogradima tog doba.

Kada se kralj Petar Prvi Karađorđević nakon pet godina vratio iz Prvog svetskog rata, 1919. godine, tražena je kuća u mirnom kraju Beograda u kojoj bi kralj živeo. Odabrana je kuća trgovca Đorđa Pavlovića, u kojoj je kralj Petar Prvi proveo poslednje dve godine života. U ovoj kući kralj Petar Prvi je i preminuo.

Još dvadesetih godina prošlog veka pokrenuta je inicijativa da se kuća na Senjaku u kojoj je živeo kralj Petar Prvi Karađorđević proglasi za Muzej kralja oslobodioca. S tom namerom, kuća je od trgovca Pavlovića otkupljena 1924. godine i dodeljena Ministarstvu prosvete, koje je oformilo Odbor muzeja kako bi se kuća vratila u prvobitno stanje i otvorio muzej. Potom je sledilo sređivanje fasade, ograde oko imanja i podizanje kapije. Jedna od najlepših kapija u Beogradu, koja i danas krasi ovo zdanje, podignuta je 1926. godine. Izrada kapije poverena je majstoru preduzimaču Branku Filipoviću 17. marta 1926. godine i odobreno je da se na kapiji podigne natpis “Muzej kralja Petra I Oslobodioca”. Na natpisu su bile i godina rođenja (1844), godina kada je stupio na presto (1903) i godina smrti (1921). Slova su bila od bakra, pozlaćena, a forma je bila iz Miroslavljevog jevanđelja. Izrada slova poverena je građevinsko-limarskoj radionici Božidara Kosovića. Dvadesetih godina 20. veka poručivana je od Uroša Predića i Aleksandra Deroka izrada predmeta za muzej, međutim, sam muzej nikada nije otvoren. 

Dendometrijske karakteristike stabla ginka visina stabla 20,23 m_ obim stabla 2,60m

Nakon 1945. godine usledila je burna istorija kuće u Ulici Vase Pelagića 40, a tek 2010. godine ona oživljava kao savremeni kulturni centar. Stogodišnja porodična vila na Senjaku pretvorena je u reprezentativni, visokofunkcionalni objekat namenjen organizovanju najrazličitijih kulturnih manifestacija, od izložbi, koncerata, književnih večeri, tribina, pozorišnih predstava, edukativnih i kreativnih radionica, do konferencija, prezentacija, modnih revija, s ciljem da ostvari komunikaciju sa što širom publikom. Izuzetno prijatan ambijent kuće na 350 metara kvadratnih, sa osam prostorija u tri nivoa, pruža mogućnost za organizaciju različitih događaja.

Kuća kralja Petra Prvog 2013. godine formalno-pravno pripojena je Dečjem kulturnom centru „Majdan“, ustanovi kulture čiji je osnivač gradska opština Savski venac. Od tada ova dva objekta funkcionišu kao celina sa jedinstvenom programskom i uredničkom koncepcijom, primenjujući savremene modele menadžmenta u kulturi i inovativne pristupe u organizovanju događaja iz kulture i njihovom približavanju publici.

Vrt oko Kuće kralja Petra Prvog zaštićen je kao okolina spomenika kulture, a u njemu se nalaze dva spomenika prirode botaničkog karaktera, stablo magnolije i stablo ginka, zaštićeno prirodno dobro, starosti oko 110 godina.

Svojim raznovrsnim sadržajima i atraktivnim položajem na padinama nekadašnjih topčiderskih vinograda, okružena vrtom, Kuća kralja Petra Prvog predstavlja nezaobilaznu tačku na kulturnoj mapi Beograda. Ono na čemu opština Savski venac posebno insistira jeste da vrata ovog velelepnog zdanja budu svakodnevno otvorena za posetioce, kako bi imali priliku da se upoznaju sa istorijskim značajem kuće u kojoj je kralj Petar Prvi proveo poslednje godine života. Ulaz u kuću je besplatan, kao i sva dešavanja. Stručno vođenje je uključeno u posetu kuće. Stalno su na programu književne večeri, koncerti, izložbe, besplatne radionice, kao i različiti događaji kulturnog sadržaja.

Novo lice Kuće kralja Petra Prvog

Kuća kralja Petra Prvog, epicentar kulturnih dešavanja na Savskom vencu, prošle jeseni osvanula je u novom ruhu, upravo zahvaljujući opštini Savski venac, koja je izdvojila sredstva za njenu obnovu. Kako se  u ovom velelepnom zdanju održavaju mnogobrojne manifestacije koje tradicionalno okupljaju veliki broj Beograđana, ali i turiste, koji naš grad posećuju u sve većem broju, uložena su sredstva u restauraciju fasade, ograde i portala, kao i obnovu prizemlja kuće i ulaznog platoa.

Spomen-soba

Stalna postavka u Memorijalnoj sobi kralja Petra Prvog Karađorđevića predstavlja jedinstveno medijsko iskustvo u domaćoj muzejskoj praksi. Konceptualni okvir postavke polazi od promišljanja istorije i istorijskih ličnosti kao izraza specifičnih diskursa. Osnovu postavke čini mozaik sastavljen od više stotina različitih fotografija postavljenih i dizajniranih tako da, na površini dominantnog zida u Memorijalnoj sobi, zajedno grade portret kralja Petra Prvog Karađorđevića. Fotografije sakupljene iz brojnih državnih institucija i privatnih kolekcija prikazuju kralja, njegovu porodicu, savremenike, događaje i ostale elemente koji zajedno čine istorijski portret ličnosti. Portret kao takav predstavlja svojevrsnu diskursivnu formaciju u kojoj pojedinačni zabeleženi trenuci vremena u kom je živeo svojim specifičnim međusobnim odnosom grade portret kralja.

Projekat “Rekonstrukcija uniforme Kralja Petra Prvog”

Stalna postavka u Kući kralja Petra Prvog dopunjena je 16. avgusta 2016. godine, na godišnjicu smrti kralja Petra Prvog Karađorđevića, postavljanjem replike kraljeve ratne uniforme. Uniforma u stalnoj postavci u Kući kralja Petra namenjena je svim posetiocima ustanove. 

Pisala: Dijana Glogonjac

Inicijalizacija u toku...
Pogledajte šta vas očekuje u decembarskom izdanju časopisa National Geographic Srbija.