ZMIJSKO KRALJEVSTVO: Izgubljeno carstvo Maja

Smeli i ambiciozni, zmijski kraljevi koristili su silu i diplomatiju da stvore najmoćniji savez u istoriji svoje kulture.

ZMIJSKO KRALJEVSTVO: Izgubljeno carstvo Maja Foto: Profimedia

Tekst Izgubljeno carstvo Maja je objavljeno u National Geographic Srbija u septembru 2016. godine

Drevni grad Holmul na prvi pogled i nije bogzna šta. Usputnom posmatraču to je samo niz strmih, šumovitih brda usred prašume u severnoj Gvatemali, pored meksičke granice. Džungla je ovde u basenu Peten gusta i vruća, ali suvlja nego što biste očekivali. I tiha, osim brujanja cvrčaka i povremenih krikova majmuna drekavaca.

Pogledate li pažljivije, uočićete da je većina tih brda složena u velike prstenove poput putnika zbijenih oko vatre u hladnoj noći. Još pažljiviji pogled otkriva da su delovi brda izrađeni od isklesanog kamena, a u nekima su na obroncima izdubljeni tuneli. U stvari, to uopšte nisu brda nego drevne piramide, prepuštene propadanju nakon pada majanske civilizacije pre hiljadu godina.

To mesto je bilo razvijeno naselje tokom klasičnog majanskog razdoblja (od 250. do 900. godine), u vreme kad su pismenost i kultura cvetale širom današnje Srednje Amerike i južnog Meksika. To je takođe bilo vreme političkog previranja. Dva zaraćena grada-države bejahu zatočeni u večnom sukobu, boreći se za prevlast. U jednom kraćem razdoblju jedan od tih gradovadržava je prevladao i u majanskoj istoriji postao nešto najbliže carstvu. Njime su vladali zmijski kraljevi iz dinastije Kaanul, za koje do pre nekoliko decenija niko nije ni znao da su postojali. Zahvaljujući lokalitetima oko grada-države, uključujući i Holmul, arheolozi sada sastavljaju priču o zmijskim kraljevima.

Holmul nije veliki, čuveni lokalitet poput obližnjeg Tikala i arheolozi su ga uglavnom zanemarivali do 2000. godine, kada je stigao Fransisko Estrada-Belji. Gvatemalac rođen u Italiji, zgodan, raščupane kose i opuštenog držanja. Nije tražio ništa posebno poput ispisanih pločica iz klasičnog razdoblja ili ukrašena grobna mesta – tek neki uvid u korene Maja. Jedna od prvih stvari koje je našao bilo je zdanje nekoliko kilometara od onoga što se činilo da je holmulski središnji skup piramida. U njemu su bili ostaci murala koji je prikazivao vojnike na putu do dalekog odredišta. Začudo, delove murala uništile su, kako se čini, same Maje, kao da su želele da izbrišu istoriju koju je prikazivao. U nadi da će shvatiti zašto, Estrada-Belji prokopao je tunele u nekoliko obližnjih piramida. Drevni Mezoamerikanci gradili su piramide u fazama, jednu povrh druge poput ruskih babuški. Kad su stanovnici Holmula dodali novi sloj, sačuvali su onaj ispod, što je istraživačima omogućilo da prokopaju tunele unutra i vide prethodne strukture gotovo tačno onakve kakve su ostavljene.

Godine 2013. Estrada-Belji i njegov tim probijali su se u jednu od većih piramida, prateći drevne stepenice do ulaza u zgradu za ceremonije. Penjući se kroz rupu u podu, iznad ulaza u staru grobnicu otkrili su izvanredno očuvan, osam metara dugačak friz.

Gipsani frizovi vrlo su retki i krhki. Ovaj je prikazivao tri čoveka, među kojima i holmulskog kralja, kako izlaze iz usta neobičnih čudovišta okruženih bićima iz podzemnog sveta, s kojima se prepliću dve ogromne pernate zmije. Umetničko delo bilo je ikonično i izvanredno uzbudljivo živo.

Dok je Estrada-Belji zurio u friz, uočio je uklesani niz u dnu. Kleknuvši, ugledao je traku znakova ili hijeroglifa koji su nabrajalil holmulske kraljeve. Blizu sredine bio je hijeroglif za koji je odmah znao da je najvažnije otkriće njegove karijere – iskežena zmija.

"Među različitim hijeroglifima video sam (ime) Kaanul", kaže mi. "Pre ovoga bili smo anonimni. Holmul je bio anoniman. A onda, odjednom, bili smo usred najuzbudljivijeg dela majanske istorije."

NASTAVAK NA SLEDEĆOJ STRANI



bonus video
ostavite komentar
Inicijalizacija u toku...
U prodaji je oktobarsko izdanje časopisa National Geographic Srbija.