Viminacijum: Čudesni svet mrtvih

Nekadašnji glavni grad rimske provincije Gornje Mezije još uvek krije svoje tajne…

Viminacijum: Čudesni svet mrtvih Snimio: Marko Risović

Zagonetni pogled mlade žene, čiji lik krasi jednu od dvadeset osam oslikanih antičkih grobnica u Viminacijumu, iznenadio je arheologe - prve ljude koji su posle šesnaest vekova kročili u tišinu davno zatvorene građevine. Tada se, možda, ostvarila i želja aninimnog slikara, da njegovu fresku, osim naručioca i čudesnog podzemnog sveta mrtvih, još neko ikada vidi.

Da li se anonimni slikar, koji je stvarao u Viminacijumu, ikada zapitao da li će se sedamnaest vekova kasnije svet diviti njegovom delu, najlepšoj antičkoj fresci nađenoj na tlu Srbije.

Pogledajte galeriju fotografija

"Grata carissimi in viminacium", pozdravlja nas glasno dr Miomir Korać s podignutom rukom, ogrnut u  rimsku togu, dok prilazimo glavnom objektu Arheološkog parka "Viminacijum". U njegovoj pratnji su i dva "senatora" i dva "konzula" u rimskoj odori, što nam upotpunjuje ovaj nesvakidašnji doživljaj.

"Stupate na tle nekadašnjeg rimskog grada i vojnog logora, čije dalje istraživanje s neskrivenim nestrpljenjem očekuje svetska javnost. Ona to s pravom čini, jer je Viminacijum jedini legijski logor na teritoriji nekadašnjeg Rimskog carstva, od Velike Britanije do Iraka, koji se danas nalazi na nenaseljenom prostoru, bez prepreka za iskopavanja. Od istraživanja se očekuju mnogi odgovori i provere postavljenih teorija o svim aspektima života u rimskim provincijama i antičkoj kulturi uopšte.”

Viminacijum (lat. Viminacium), nekada glavni grad rimske provincije Gornje Mezije (Moesie Superior), nalazi se na obalama Dunava i Mlave, na 58. kilometru od Beograda nizvodno Dunavom ili na sat i po lagane vožnje, ako se od prestonice Srbije krene drumom na jugoistok. Prvo mesto uz Viminacijum je Kostolac, a prvi veći grad Požarevac, koji je udaljen 13 km.

Kao vojni logor (castrum), Viminacijum je formiran u prvim decenijama prvog veka kada je Rimsko carstvo došlo do Dunava, na prostoru gde su u predrimskom periodu, na plodnoj zemlji, živela keltska plamena. Snabdevanje velikog vojnog logora, u kome su bile stacionirane čuvene rimske legije i deo Dunavske flote radi odbrane severnih granica Carstva, kao i položaj na raskrsnici puteva koji su povezivali njegove delove, bili su osnov da se pored logora razvije naselje. Jedan od puteva dolazio je sa zapada, iz provincije Panonija, povezujući Sirmijum i Singidunum, preko Viminacijuma, sa istočnom provincijom Dakijom, dok je drugi išao od severa do juga Gornje Mezije, povezujući Viminacijum i Naisus sa prostorima današnje Makedonije i Grčke. Inače, grad se na severu oslanjao na rukavac Dunava, dok je sa zapadne strane njegove bedeme dodirivala reka Mlava. Tek u kasnijem periodu Viminacijum je prešao i na levu obalu Mlave.

Viminacijum je dobio status municipija, grada sa visokim stepenom autonomije, koji podrazumeva i nezavisnu gradsku upravu, 117. godine, u prvoj godini vladavine cara Hadrijana, naslednika cara Trajana, u vreme čije vladavine je Rimsko carstvo dostiglo teritorijalni vrhunac. Dalji uspon Viminacijuma, logora sa 6.000 vojnika i grada sa 30.000 stanovnika (antički ekvivalent današnjem Beogradu), biće nakratko prekinut epidemijom kuge koja je harala Evropom sedme i osme decenije II veka, da bi već u prvim godinama III veka bio u punom procvatu. O tome kolika je važnost pridavana ovom gradu govori i činjenica da ga je u narednom periodu od skoro dva veka posetilo čak 11 rimskih imperatora, između ostalih Dioklecijan i Konstantin Veliki. U trećoj deceniji III veka Viminacijum postaje kolonija (najviši rang koji može da dobije jedan provincijski grad) i stiče pravo kovanja vlastitog novca. U IV veku je značajno episkopsko središte, da bi posle najezde Huna 441. godine ubrzo bio razrušen. Viminacijum je obnovljen tokom vladavine Justinijana I u VI veku, najblistavijem periodu Vizantijskog carstva, ali samo kao pogranično vojno utvrđenje. Nekadašnji status i moć izgubio je za sva vremena.

Zapise o Viminacujumu ostavili su antički pisci Strabon, Ptolomej, Prisk, Prokopije, kasnije Teofil Simokrata, Teofan, Anastasije Bibliotekar, Zosim; da bi ga evropskoj kulturi 1726. godine u Hagu detaljno predstavio grof Marsilji (Luigi Ferdinando Marsili), koji je prvo bio u službi Venecije, a kasnije kao oficir, inženjer i diplomata u službi Beča, u svom kapitalnom delu „Danubius pannonico mysicus, observationibus geographicis, astronomicis, hydrographicis, historicis, physicis”, nezaobilaznom u proučavanju prošlosti Srbije. Učinio je to i putopisac Feliks Kanic (Felix Kanitz), koji je u periodu od 1859. do 1887. godine, uz finansijsku podršku srpske vlade, proputovao Srbiju, uspevši da zabeleži čak 340 arheoloških nalazišta. O Viminacijumu je ostavio skice nestalog grada i opise ostataka zatečenih na terenu, a u svom delu „Kraljevina Srbija” i jedno višeznačno svedočanstvo: „Došao sam u selo Kostolac i tu zatekao 4.000, dakle četiri hiljade kola natovarenih rimskom opekom i spremnih za prodaju na požarevačkoj pijaci.”



bonus video
ostavite komentar
Inicijalizacija u toku...
U prodaji je oktobarsko izdanje časopisa National Geographic Srbija.