Zašto je Davidova zvezda i dalje ugašena u Mađarskoj?

Pre pet godina izgrađena je Kuća sudbina u Budimpešti. Zamišljeno je da Davidova zvezda, sa vrha muzeja, bude zvezda vodilja pilotima koji sleću na obližnji međunarodni aerodrom. Ovu ideju sprečili su sukobi istorijsko-političke prirode i neslaganje različitih jevrejskih zajednica u Mađarskoj.

Zašto je Davidova zvezda i dalje ugašena u Mađarskoj? Foto: Profimedia
Prelistajte galeriju   »
ostale slike u galeriji

U Budimpešti je, na železničkoj stanici gde su nemački nacisti deportovali Jevreje 1944. godine, pre pet godina izgrađena memorijalna kuća za žrtve Holokausta. Zamišljeno je da na vrhu muzeja, velika, čelična Davidova zvezda bude glavna vodilja pilotima koji sleću na međunarodni aerodrom. Međutim, rukovodstvo muzeja, edukativni i izložbeni sadržaj nisu u skladu sa očekivanjima drugih jevrejskih zajednica, pa je i sećanje stopirano.

Problemi koji su nastali imaju veze sa predviđenim izložbenim sadržajem koji obuhvata period 1938-1948, ali i promenljivim političkim stavovima.

Početkom 20 veka svaki 4. stanovnik Budimpešte bio je jevrejskog porekla. Tokom Holokausta nacisti su ubili 565 000 (od 860 000) mađarskih Jevreja. Nedavna istraživanja pokazuju da 160 000 ljudi Jevrejskog porekla i dalje živi u Budimpešti.                                U Mađarskoj postoje tri odvojene jevrejske zajednice – najmanja je Habad-Lubavič

Vlada Fidesa Mađarske, sa premijerom Viktorom Orbanom, rukovodstvo Kućom sudbina prepustila je Habadu i Institutu za istraživanje istorije centralne i istočne Evrope. 

Institut predvodi istoričarka bliska premijeru, Marija Šmit. Pod njenom nadležnošću je takođe Kuća terora u kojoj su izložene sprave za mučenje iz perioda komunizma i nacističke ere. Godišnji promet posetilaca ovog muzeja je 300 000 ljudi.

Potisnuta sećanja na smrt: Branko Lustig: Povratak u Aušvic na dugo iščekivanu bar micvu (VIDEO)

„Naš drugi problem je Marija Šmit. Nju nijedna međunarodna organizacija za sećanje na holokaust nije prihvatila kao verodostojnu istoričarku. Zato smo signalizirali vladi da bi trebalo da preispita tu odluku”, izjavio je šef Federacije jevrejskih zajednica, Andraš Hajsler za BBC NEWS na srpskom. Dodao je i da bi čitavo mađarsko društvo trebalo da zapamti tragediju kakva je bio holokaust, a ne samo mađarski Jevreji.

S druge strane Dunava koji deli grad na dva dela, u kancelariji u Budi, rabin Slomo Koves ocenjuje potez vlade da ustupi rukovodstvo kao herojski i hrabar čin. „Činjenica da je mađarska vlada, nakon godina previranja, bila voljna da ustupi rukovođenje državnog muzeja nezavisnoj jevrejskoj organizaciji, jeste bez presedana.”

Foto: Wikipedia commonsFoto: Wikimedia commons

Konfrontacije na polju istorijsko-političkih stavova

Prazne prostorije Kuće sudbine posledica su i spornih pitanja iz istorije mađarskih Jevreja tokom 20. veka, ali i politički stavovi proistekli iz prijateljstva premijera Orbana sa izraelskim premijerom Benjaminom Netanjahuom.

Naime, mađarski antisemitski zakon o ograničenom prisistvu Jevreja na univerzitetima usvojen je početkom 1920. godine. Mnogi mađarski Jevreji se pribojavaju da je skrivena poruka muzeja u aktu usvajanja krajnjeg datuma za istu godinu kada je osnovana država Izrael i kada su komunisti preuzeli vlast u Mađarskoj. „Dobri” Jevreji koji su preživeli holokaust su otišli u Izrael, dok su „loši” ostali da žive u Mađarskoj – misao je oko koje se spore zajednice Jevreja.

Istoričar koji je uključen u planiranje Kuće sudbine, Andraš Gero, smatra da takvi sporovi odvlače pažnju od glavne svrhe muzeja, a to je da obrazuje mlade Mađare o Holokaustu. „Ideja je da kažemo, čujte, strašno je to što se dogodilo, ne zaboravite i budite oprezni, jer sve može da se ponovi ukoliko niste dovoljno hrabri da to izbegnete”, istakao je Gero, ulažući posebne nade u ciljnu grupi 15-25 godina.

Pročitajte i: Poražavajuća činjenica: Većina mladih nikada nije čula za Holokaust

Novi koncept Orban-Netanjahu

Prilikom susreta premijer Izraela, Netanjahu zatražio je od premijera Mađarske da ispuni neke zahteve u vezi sa memorijalnom kućom za Jevreje.

Da se Holokaust predstavi kao deo procesa, a ne kao izolovani događaj.

Da se imenuju odgovorni.

Da funkcionisanje Kuće sudbina odgovara standardima postavljenim u memorijalnim centrima "Jad Vašem" u Izraelu i Muzeju Holokausta u Vašingtonu.

Odgovor na istaknute zahteve doći će nakon izraelskih izbora u aprilu.

U međuvremenu, Habad, koji okuplja haside ortodoksne Jevreje i Federaciju mađarskih jevrejskih zajednica razdvaja i inicijativa izraelske organizacije za spašavanje i oporavak Zaka. Ronioci izraelske organiyacije u januaru su pokrenuli pretraživanje korita Dunava kako bi pronašli posmrtne ostatke Jevreja streljanih 1944. od strane mađarskih fašista.

„Takva potraga je nepotrebna i narušava mir i dostojanstvo mrtvih”, objavila je na svojoj stranici Federacija mađarskih jevrejskih zajednica.  Stav Habada je da ovakva potraga predstavlja  „moralnu obavezu”.

Francuska: U tegli i epruvetama pronađeni ostaci žrtava holokausta?!

Hala muzeja, zidova obloženih zarđalim limovima, sa metalnim stepeništem i rekonstruisanim stočnim vagonom, stvara doživljaj između zatvora i železničke stanice. Prema rečima istoričara Gera, ideja je da Kuća sudbina ostavi dubok emotivni utisak na posetioce.



slike u galeriji
bonus video
ostavite komentar
Inicijalizacija u toku...