Kosmički osvit

Posmatranje rađanja zvezda zahtevalo bi teleskop prečnika većeg od mnogih gradova. Upoznajte teleskop ALMA.

Kosmički osvit Foto: Dejv Joder

Jednog majskog jutra dva pikapa prošla su kroz mirni gradić San Pedro u pustinji Atakama u Čileu i uputila se zemljanim putem uz planinsku padinu. Bilo je to 1994. godine, a petorica ljudi u pikapovima bila su na jedinstvenom zadatku: da pronađu najviše, najsušnije i najzaravnjenije mesto na planeti. Već su bili proveli desetak dana izviđajući druge lokacije u Atakami, one na argentinskoj strani te pustinje. Sada – kada ih je, prema mapi dobijenoj od čileanske vojske, predvodio čileanski astronom Hernan Kintana – oni su tragali za putem koji bi ih doveo do visoravni Čajnantor, na 5.000 metara, skoro na istu nadmorsku visinu na kojoj se nalaze dva kampa koji služe kao baze penjačima na Mont Everest.

Sa Andima, čiji lanci su prepreka oblacima koji se skupljaju iznad Amazona na istoku i vetrovima koji sa Pacifika duvaju ka zapadu, donoseći sa sobom vrlo malo vlage dok prelaze preko hladne peruanske struje (koja se nekada nazivala Humboltova struja), pustinja Atakama poznata je kao jedno od najsušnijih mesta na planeti, sa manje od centimetar i po kiše godišnje. Izolovanost ove pustinje i njen negostoljubivi, proređeni, suvi vazduh – idealan za posmatranje noćnog neba – već su privukli nekoliko velikih, multinacionalnih teleskopskih projekata. Većina tih teleskopa dizajnirana je za posmatranje onog dela kosmosa koji je vidljiv na optičkim talasnim dužinama, tj. onog dela svetlosnog spektra koji je ljudsko oko u stanju da vidi. Kintana sa svojom ekipom traga za mestom pogodnim za teleskop druge vrste, onaj dizajniran da prodre kroz zastore od prašine i gasa koji obavijaju galaksije, vrtlože se oko zvezda i šire se prostranstvima međuzvezdanog prostora. Za dizajniranje i realizaciju ovog projekta potrebno je oko 20 godina i više od milijardu dolara.

Svakako, prvo treba pronaći pravo mesto.



bonus video
ostavite komentar
Inicijalizacija u toku...
U prodaji je oktobarsko izdanje časopisa National Geographic Srbija.