Amajlija protiv leteće minijaturne pošasti iz bronzanog doba

U praistorijskoj zbirci Arheološkog muzeja Đerdap u Kladovu čuva se zanimljiva antropomorfna figurina od gline, pronađena na lokalitetu Livade nadomak Kladova.

Amajlija protiv leteće minijaturne pošasti iz bronzanog doba Foto: Arhiv Narodnog muzeja u Beogradu

U praistorijskoj zbirci Arheološkog muzeja Đerdap u Kladovu čuva se zanimljiva antropomorfna figurina od gline, iz kulturnog kruga koji je u arheološkoj disciplini poznat pod imenom Dubovac – Žuto Brdo – Grla Mare (XVII–XIII veka pre n. e.). Pronađena je u okviru arheoloških istraživanja na lokalitetu Livade kod Male Vrbice nadomak Kladova.

Foto: Arhiv Narodnog muzeja u Beogradu


Ornament koji figurinu čini zanimljivom predstavljen je na temenu glave. U pitanju je stilizovani morfološki prikaz insekta i oprezno se pretpostavlja da predstavlja golubačku mušicu (Simulium raptans golubacense), endemskog insekta s područja dunavskog meandra Ključ. Svakako, treba zadržati mogućnost i da je možda reč o prikazu nekog drugog insekta, npr. pčele, kojeg ljudi poznaju i gaje od davnina.

Foto: Arhiv Narodnog muzeja u Beogradu

Golubačka mušica u poslednja četiri veka izazivala je veliki pomor stoke, ali i ljudi na spomenutom području. Poslednja invazija i pomor više od 800 grla stoke desio se 1950. godine. Izgradnjom brana na Đerdapu, u drugoj polovini XX veka, nivo voda se podigao, a brzina toka reka smanjila. Sve to nije odgovaralo golubačkoj mušici, zbog čega je danas u tom kraju malobrojna. Bolest koju je ujed insekta izazivao kod stoke i ljudi naziva se onkocercijaza (Onchocerciasis), poznata i kao rečno slepilo. Njen uzročnik je infekcija parazitskim crvom (Onchocerca volvulus). Među simptomima su snažan svrab, čvorići pod kožom i slepilo. Nalazi se na drugom mestu među najčešćim uzročnicima slepila izazvanih infekcijom.

Foto: Đerdapske sveske III (1986) str 96 Pl II 2

Da li je golubačka mušica otežavala svakodnevni život i stanovnicima Đerdapa iz bronzanog doba i da li su uopšte znali da je ovaj insekt potencijalni uzročnik nekih njihovih problema? Može se za sada oprezno otvoriti mogućnost da je na figurini predstavljena mušica i možemo da naslutimo razmere pomora stoke i ljudi, kao i pokušaje za njeno suzbijanje. Da li je figurina sa ucrtanom, pretpostavljenom predstavom mušice možda služila anonimnom vlasniku kao zaštitna amajlija protiv ove leteće minijaturne pošasti ili je bila namenjena za grobni prilog nekome ko je nastradao od njenog uboda?

 

Možda će vas zanimati i:



bonus video
ostavite komentar
Inicijalizacija u toku...