Septembar 2014

Metropola iz pepela

Septembar 2014

Kada biste nekog pitali šta mu je prva asocijacija na niz Rim, London, Čikago, mislim da bi retko ko odgovorio: "Požar." A upravo je vatra "vezivni element" za ove tri današnje metropole; ili velika arhitektonska dostignuća podstaknuta obnovama tih gradova nakon katastrofalnih požara. London je buknuo u septembru 1666. godine, izazvan žeravicama iz kuće Tomasa Farinora, dok je Čikago, tada grad drvenih kuća, planuo u oktobru 1871. godine. Iz londonskog pepela čovečanstvo je dobilo izvanredan um arhitekte Kristofera Rena, dok je čikaško zgarište zadužilo civilizaciju do tada nepojmljivim konstrukcijama, oblakoderima, celom jednom školom arhitekture i plejadom vrhunskih stvaralaca na čijem čelu, po mom sudu, stoji danas potcenjeni Luj Henri Saliven, "otac oblakodera" i učitelj Frenka Lojda Rajta.

Na podjednako neočekivan način, mnogo pre Londona i Čikaga, veliki podsticaj rimskoj arhitekturi usledio je u vatrenoj julskoj noći 64. godine, u desetoj godini Neronove vladavine, čije aspiracije nisu bile samo snovi jednog ludaka. Mogućnost da se ponovo izgradi Rim nije postojala još od požara 390. godine p. n. e. Tada je, prema Tacitu, prestonica izgrađivana deo po deo. Pod Neronovom vladavinom Rim je nakon požara bio građen u promišljenom rasporedu ulica, sa širokim putevima i zgradama ograničene visine. Ta estetska megalomanija ubrzala je oslobođenje od masivne arhitekture, koncepta paralela i pravih uglova, što je bilo grčko nasleđe. Neronovi građevinski propisi insistirali su na većoj otpornosti na vatru izbegavanjem drvenih greda i balvana, a podrazumevali su upotrebu betona i zakrivljene oblike u unutrašnjem prostoru. Međutim, danas se zna da je Neron bio veliki poštovalac grčke umetnosti i kulture, i strast ka umetnosti je izgleda ostala jedina neprekinuta nit njegovog nedugog života.

Na jednom drugom zgarištu, Pompeji, pod vulkanskim pepelom pronađena je početkom 2000-ih veoma očuvana freska koja predstavlja Nerona kao Apolona, sa lirom. Grčki vrhovni bog Zevs je svom sinu Apolonu poklonio liru, dok je izvesno da je Neron, koji je rastao bez oca, pod patronatom sumanutog strica Kaligule, do lire morao sam da dođe. Možda da bi uživao u sviranju, možda da bi istakao svoju božansku prirodu u vreme kada su grčki bogovi, opijeni ambrozijom, već dugo bili u dubokom snu na Olimpu. A znamo, od kako postoji pismo, da su bogovi svoje hirove neretko demonstrirali ognjem.

Do sledećeg broja,



bonus video
ostavite komentar
Inicijalizacija u toku...