Februar 2011

Simbol Pariza, Ajfelova kula, našao se ovog meseca na naslovnoj strani.

Februar 2011

Čelična grdosija učinila je svog tvorca svetski poznatim, ali i najviše osporavanim inženjerom, naročito u vreme oko održavanja Svetske izložbe u Parizu 1889. godine povodom koje je toranj podignut. Možda znate da je u Zrenjaninu postojao Ajfelov most, ili da most slavnog inženjera spaja dve obale Miljacke u Sarajevu. Danas se u gradovima na Miljacki i Begeju govori „različitim“ jezicima, što je tema koja zahteva veći prostor od ovog kojim raspolažem, pa ću se osvrnuti na jezik koji je donedavno važio za jezik diplomatije.

U vreme vrhunca Rimskog carstva ono što je moglo da se čuje od latinskog jezika, uglavnom od vojnika i trgovaca, na teritoriji koja je danas poznatija kao Francuska, bila je gruba i kolokvijalna verzija, jer je klasični latinski jezik bio privilegija obrazovane manjine. Začinima iz lokalnih narečja, keltskog i starofranačkog, nastao je govorni jezik koji verovatno ne bi bio omiljen obrazovanim Rimljanima. Kada je pokidana veza sa Carstvom, oslabile su i jezičke spone, a iz isparavajućih barica latinskog, u koje su upadale lokalne razlike u intonaciji i akcentu, pomaljali su se različiti dijalekti. Kasnije, dok je crkva čuvala latinski jezik, svakodnevni, narodni govor krenuo je nepredvidivim putem…

S raspadom carstva Karla Velikog ti narodni jezici napredovali su do zvaničnog nivoa. Neki istorijski izvori izdvajaju „Strazburšku zakletvu“ kao prvi dokument pisan „francuskim“ jezikom. Tim dokumentom su se 842. godine vojske Karla Ćelavog i Ludviga Nemačkog zaklele na vojni savez, svaka na svom jeziku – romanskom protofrancuskom i tevtonskom protonemačkom. Tu ne mogu da odolim jednoj „vremeplovnoj“ digresiji i one znatiželjnije uputim na početke i temelje EU: istorija se ponavlja?

Tokom sledećih pet vekova dva dominantna dijalekta, langue d’ oil na severu i langue d’ oc koji se govorio u Provansi i na jugu, vodili su bitku za ono što će kasnije postati jezik prosvetitelja i enciklopedista. Nazivaju se tako po rečima koje se koriste za reč „da“. Prevladao je severnjački, pariski, poznat i kao fransjen pa je jezik Pariza postao jezik Francuske. Godine 1539. Fransoa I proglasio je fransjen za jedini zvanični jezik. Pogađate, štamparska presa bila mu je glavni saveznik. Pobeda je time veća, a mislim na sve romanske jezike što su nasuprot sebi imali narodni jezik Rimskog carstva i bogato latinsko književno nasleđe. Do kraja XVI veka francuski jezik rascvetao se u veliku i svetski značajnu književnost. Čime će nas još iznenaditi grad koji je umnogome doprineo civilizacijskim tokovima ostaje da se vidi.



bonus video
ostavite komentar
Inicijalizacija u toku...